Godziny otwarcia

w sezonie od maja do września

poniedziałek NIECZYNNE
wtorek 9.00-17.00
środa 9.00-17.00
czwartek 9.00-17.00
piątek 9.00-17.00
sobota 9.00-17.00
niedziela 9.00-17.00


po sezonie od października do kwietnia

poniedziałek NIECZYNNE
wtorek 8.00-16.00
środa 8.00-16.00
czwartek 8.00-16.00
piątek 8.00-16.00
sobota 8.00-16.00
niedziela 8.00-16.00

Czytaj więcej

Ceny biletów

normalny 7.00zł
ulgowy 5.00zł
bilet rodzinny (2+1) 13.00zł
bilet rodzinny (2+2, 2+3, 1+3) 16.00zł
przewodnik (do 35 osób) 35.00zł

WSTĘP BEZPŁATNY NA WYSTAWY STAŁE:

MAJ-WRZESIEŃ: CZWARTEK

PAŹDZIERNIK-KWIECIEŃ: NIEDZIELA

Czytaj więcej

Wieża 2017

O muzeum

Muzeum w Szczytnie powstało w 1925r . jako Kreisheimatmuseum in Ortelsburg. Od początku towarzyszyła mu wielka przychylność lokalnych władz miejskich i powiatowych: starostwo podjęło ciężar finansowania działalności muzeum, władze miejskie zaś przeznaczyły na jego siedzibę pomieszczenia w zachowanych skrzydłach, stanowiącego ich własność, zamku szczycieńskiego. Ówczesny starosta dr Victor Poser oraz burmistrz Ernst Mey weszli w skład społecznego zarządu muzeum. Bezpośrednie działania organizacyjne powierzone zostały Johannowi Tiska, nauczycielowi w miejscowym gimnazjum, który został kierownikiem placówki. To właśnie on w piśmie do starosty szczycieńskiego z 1925r. zaproponował lokalizację Heimatmuseum w zamku, który jako obiekt architektury historycznej najlepiej nadawał się do tego celu.

Zadaniem muzeum było gromadzenie, zabezpieczanie i przechowywanie wszelkich zabytków sztuki, kultury materialnej, historii oraz przyrody z obszaru powiatu szczycieńskiego. Prócz tej podstawowej działalności placówka tutejsza stawiała sobie za cel być regionalnym centrum naukowym i kulturalnym. Dlatego przewidziano prowadzenie wewnętrznej biblioteki muzeum, gromadzącej ówczesną literaturę i czasopisma naukowe, jak również wydawnictwa i druki historyczne.

Prowadzeniu intensywnej pracy w dziedzinie edukacji regionalnej miały służyć nie tylko prezentowane na wystawach zbiory oraz biblioteka muzealna, lecz także specjalnie wykonywane plany, mapy, szkice, makiety.

Początek zbiorów Kreisheimatmuseum był więcej niż skromny. Organizatorzy dysponowali niewielką liczbą przedmiotów zabytkowych z dziedziny numizmatyki, a także archeologii i geologii - którymi szczególnie interesował się Johann Tiska. Dlatego od początku podjął on na wielką skalę badania i penetracje w terenie w oparciu o wiedzę zdobytą w okresie gdy pełnił społecznie funkcję opiekuna zabytków powiatu szczycieńskiego. Przy poparciu ówczesnych władz powiatowych i miejskich oraz gminnych rozpoczęto wielką kampanię propagandową w lokalnej prasie. Apelowano do mieszkańców miast i wsi powiatu o zgłaszanie wszelkich znalezisk, o przekazywanie do zbiorów muzeum, znalezionych w obejściach i domach, starych dokumentów, książek, dawnych przedmiotów codziennego użytku, zabytków sztuki: rzeźb, obrazów i in. Zmobilizowano do poszukiwań młodzież szkolną, nauczycieli, urzędników, duchownych. Kontrolowano place budów w miastach i wsiach, prace ziemne i melioracyjne, a także prace polowe na wsi.

Początkowo zbiory gromadzono w pomieszczeniach zamku , gdzie miało się ulokować muzeum. Obszar powiatu, do tej pory mało zbadany, okazał się skarbnicą zabytków przeszłości i cztery sale starego zamku szybko okazały się niewystarczające. Punkty tymczasowego składowania zbiorów trzeba było utworzyć nie tylko w mieście, lecz także w terenie - rolę tę spełniały najczęściej wolne pomieszczenia w szkołach.

Do zbiorów muzeum tą drogą, a także w depozyt, trafiły archiwalia, w tym mapy i plany, zabytki sztuki, w tym sakralnej, militaria, numizmaty, zabytki etnograficzne, w tym sztuka ludowa, zabytki archeologiczne, a także przyrodnicze, w tym geologiczne i relikty prehistoryczne.

Oficjalne otwarcie muzeum nastąpiło jesienią 1925r . Zajmowało ono wówczas zachodnie skrzydło zamku i posiadało ok. 200 m kw. powierzchni wystawowej . Czynne było przez trzy dni w tygodniu: w soboty oraz w dni targowe. Wstęp wolny dotyczył tylko młodzieży szkolnej i określonej grupy urzędników.

Pierwsze ekspozycje prezentowały wyposażenie izby mazurskiej, sztukę sakralną, numizmaty, zbiory archeologiczne, przyrodnicze i geologiczne. Przed wejściem do muzeum zrekonstruowano neolityczny grób skrzynkowy z Augusthof (później majątek Augustowo) i kilka nowo odkrytych czółen - łodzi dłubanek. W następnych latach zrekonstruowano w tym miejscu kolejne odkrywane w wyniku badań archeologicznych groby skrzynkowe z epoki kamienia. W 1928r. muzeum otrzymało kolejne pomieszczenia w murach starego zamku, tym samym powierzchnia ekspozycyjna zwiększyła się o 120 m . kw . Pozwoliło to rozszerzyć wystawę etnograficzną: urządzono drugą izbę mazurską, gdzie zrekonstruowano z ludowych kafli mazurskich piec i przedstawiono dział tkactwa regionalnego. Na początku lat trzydziestych władze miejskie przekazały na użytek muzeum dalsze pomieszczenia w południowym skrzydle zamku.

Muzeum do końca lat trzydziestych zajmowało siedem pomieszczeń o powierzchni wystawowej wynoszącej około 560 m kw. Z zachowanych dokumentów wynika, iż nie była ona wystarczająca, w wielu pismach do władz powiatowych i miejskich kierownik Johann Tiska monitował o dalsze pomieszczenia z przeznaczeniem na ekspozycje, jak również o środki pozwalające zapewnić odpowiedni sprzęt wystawienniczy, którego również brakło.

Realizację dalszych planów powiększania zbiorów muzealnych oraz adaptacji i przebudowy kolejnych pomieszczeń starego zamku na potrzeby muzeum w Szczytnie, przerwała II wojna światowa . Mimo zniszczenia miasta w ostatnich miesiącach wojny (w lutym 1945r. zajęte zostało przez wojska radzieckie) - siedziba muzeum - pozostałość zamku krzyżackiego - ocalała, zachowały się także jego zbiory.

Polska administracja powołanego na terenie Prus Wschodnich Okręgu Mazurskiego, rozpoczęła oficjalne funkcjonowanie 30 marca 1945r. Zadaniem odpowiedzialnych służb Wydziału Kultury i Sztuki Urzędu Pełnomocnika Rządu RP na Okręg Mazurski oraz Ministerstwa Kultury i Sztuki było jak najszybsze zabezpieczenie obiektów i przedmiotów zabytkowych. Groziła im bezmyślna dewastacja, rozproszenie, zwykła grabież. Wprawdzie Pełnomocnik Rządu RP na Okręg Mazurski wydał zarządzenie w sprawie zakazu wywożenia do innych regionów przedmiotów wartości zabytkowej, lecz nie mogło ono zapobiec masowemu wywożeniu z zajętych terenów przez Armię Czerwoną wszelkiego rodzaju dóbr kultury z muzeów, bibliotek, archiwów, a także z opuszczonych pałaców i dworów. Owo zarządzenie nie mogło być również skuteczne wobec działalności grabiących mienie poniemieckie i wywożących je na handel tzw. szabrowników. Problemem był także brak świadomości wśród mas polskich osadników z jednej strony, z drugiej - uzasadniona skądinąd nienawiść do wszystkiego, co niemieckie. Skutkowało to bezmyślnym niszczeniem obiektów i przedmiotów cennych dla miejscowej historii i kultury. Dotyczyło to także niestety w dużej mierze ludzi pracujących w tworzących się organach administracji terenowej. W starostwach powiatowych powoływano referaty kultury i sztuki, na których spoczywał obowiązek zabezpieczania na podległym terenie zabytków. Jednak ze względu na brak kadr, a często ignorancję wobec problemu - łączono je z innymi, bardziej naówczas "priorytetowymi" referatami gospodarczymi. W tej perspektywie zrozumiałe wydaje się działanie wyspecjalizowanych służb ochrony zabytków szczebla ministerialnego i okręgowego. Ze względu na brak gwarancji skutecznego działania administracji terenowej, większość obiektów zabytkowych starano się przewieźć z terenu do urządzonej na zamku w Olsztynie składnicy muzealnej. Takiemu postępowaniu sprzyjała również koncepcja utworzenia jednego centralnego dla regionu muzeum w Olsztynie, gdzie miały zostać przeniesione ocalałe zbiory poniemiecke ilikwidowanych dawnych muzeów powiatowych. Spośród około dwudziestu takich placówek - tylko nielicznym udało się przetrwać ten okres. Wśród nich znalazło się muzeum w Szczytnie.

Zbiorami dawnego szczycieńskiego Heimatmuseum zaopiekował się pierwszy polski starosta powiatowy Walter Późny - Woźniak , który dotarł do Szczytna wraz z pierwszą ekipą polskiej administracji 2 kwietnia 1945r. Piastował on jednocześnie stanowisko kierownika referatu kultury. Jego natychmiastowa i konsekwentna akcja zabezpieczenia ocalałych muzealiów uchroniła je przed rozproszeniem i dewastacją.

Powojenne dzieje muzeum w Szczytnie można podzielić na trzy okresy, których cezurę wyznaczały momenty zasadniczych zmian jego podporządkowania.

Pierwszy , pionierski, charakteryzował się licznymi zmianami organizacyjnymi, lokalowymi i kadrowymi. Krótkotrwałe kadencje szefów nie sprzyjały zachowaniu ciągłości działalności podstawowej placówki. Okres ten skończył się w 1958r ., kiedy muzeum zostało przekazane w zarząd terenowym władzom powiatowym w Szczytnie. Stabilizacja w zakresie nadzoru i finansowania pozwoliła skupić się na podstawowych zadaniach muzeum, a także stworzyła warunki dla budowania właściwej pozycji muzeum w środowisku lokalnym i w regionie.

Trzeci etap , trwający do dziś, rozpoczął się w chwili włączenia muzeum, jako oddziału terenowego, w struktury Muzeum Okręgowego - dziś Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie . Pozwoliło to utrzymać i rozwijać osiągnięty wcześniej poziom pracy merytorycznej, przy kontynuacji tradycji intensywnej współpracy ze środowiskiem miasta i powiatu Szczytno.

W latach 1945-1947 Muzeum Mazurskie w Szczytnie podlegało bezpośrednio Ministerstwu Kultury i Sztuki , skąd płynęły środki na jego utrzymanie. W 1947r. Powiatowy Związek Samorządowy przejął muzeum, które otrzymało nazwę Muzeum Mazurskie Wydziału Powiatowego w Szczytnie . W grudniu 1949r. znowu zostało upaństwowione i, jako Muzeum w Szczytnie, podporządkowane organizacyjnie i personalnie Muzeum Mazurskiemu w Olsztynie. W 1958r ., w wyniku zarządzeń decentralizacyjnych, powróciło pod opiekę terenowych władz administracji powiatowej, jako Muzeum Mazurskie w Szczytnie . Zachowując tę nazwę, formalnie w 1975r., a de facto w 1976r. muzeum stało się oddziałem Muzeum Okręgowego w Olsztynie. Jako takie podlegało pierwotnie Ministerstwu Kultury i Sztuki, następnie Wojewodzie Olsztyńskiemu, a obecnie Sejmikowi Warmińsko - Mazurskiemu.

Muzeum początkowo mieściło się, jak za czasów niemieckich, w starym zamku. W 1947 r. podjęto starania, aby przenieść je do pomieszczeń o lepszych warunkach. Ostatecznie na cele muzealne przygotowano trzy sale, o łącznej powierzchni 250 m kw., w przyziemiu południowego skrzydła gmachu ratusza, gdzie miały siedzibę, ówcześnie zwierzchnie wobec muzeum, władze powiatowe. Około 1949r. muzeum zajmowało już pięć sal w przyziemiach, trzy sale na parterze, a od 1950r. także trzy pomieszczenia (z przeznaczeniem na biuro) na I piętrze południowego skrzydła gmachu. Te ostatnie musiało wprawdzie wkrótce opuścić, lecz za to w 1959r. mogło o prawie 100 m kw. powiększyć powierzchnię ekspozycyjną - w przyziemiu wschodniego skrzydła. W połowie lat siedemdziesiątych ogólna powierzchnia muzeum wynosiła ponad 807 m kw. , powierzchnia ekspozycyjna - siedem sal - zajmowała ok. 600 m kw . W 1995r. muzeum ponownie mogło znacznie powiększyć swą powierzchnię wystawową. W roku tym samorząd miasta Szczytna, będący współwłaścicielem gmachu ratusza, przekazał na rzecz muzeum pozostałe pomieszczenia wschodniego jego skrzydła. Obecnie muzeum zajmuje 797 m kw. powierzchni. Składają się nań w gmachu ratusza: w południowym skrzydle w przyziemiach - trzy sale ekspozycyjne, biblioteka, magazyn muzealiów i magazyn gospodarczy, a na parterze - dwie sale ekspozycyjne, recepcja, dwie pracownie i pomieszczenie socjalne, natomiast w przyziemiach wschodniego skrzydła - cztery sale ekspozycyjne.

Przez długie lata magazyn muzealny znajdował się niestety w zamku . Dopiero na początku lat siedemdziesiątych udało się go urządzić na terenie muzeum, wówczas też wygospodarowano osobne pomieszczenie na bibliotekę muzeum. W miarę powiększania się zbiorów, problem małej, wręcz niewystarczającej powierzchni magazynowej stawał się coraz bardziej dolegliwy: aby go rozwiązać, w połowie lat osiemdziesiątych, wyłączono okresowo z ekspozycji jedną z sal, przeznaczając ją właśnie na magazyn zbiorów. Sprawa właściwego magazynowania muzealiów do dziś pozostaje główną - nie rozwiązaną - bolączką muzeum.

Po muzeum niemieckim odziedziczono, jak dzisiaj można szacować, około 600 obiektów, głównie z dziedziny etnografii i archeologii, lecz także z historii, numizmatyki, militariów. Liczba ta jest podawana na podstawie porównania opisu zbiorów autorstwa Johanna Tiski i zawartości pierwszego inwentarza, sporządzonego około 1947 - 1948r. W zamieszczonych w nim opisach i danych o proweniencji obiektów brak jest adnotacji, że należały do zbiorów dawnego Heimatmuseum, a znane są z informacji Tiski. Z ich treści wynika także, iż w tym czasie musiała istnieć jeszcze jakaś część dokumentacji zbiorów, bądź przynajmniej podpisy pod obiekty - z czasów niemieckich, która wszakże nie przetrwała do dziś. Inwentarz nie jest datowany, jednak charakter pisma - znany skądinąd, którym dokonano około czterystu pierwszych wpisów, z ponad siedmiuset w ogóle, wskazuje na autorstwo pierwszego powojennego kustosza zbiorów - Haliny Kozikowskiej . Następne pozycje tego inwentarza wpisywane były już ręką kolejnego kierownika muzeum -Waltera Późnego.

Można sądzić, iż w pierwszych latach powiększanie zbiorów odbywało się przede wszystkim na odnajdywaniu nie zinwentaryzowanych dotąd obiektów z dawnych zbiorów, zgromadzonych w zamku. Początkowo muzeum nie dysponowało środkami na zakup zbiorów, a brak miejscowej - wojewódzkiej - komisji zakupów dodatkowo utrudniał nabywanie zbiorów tą drogą.

Po przeniesieniu muzeum do gmachu ratusza, część zbiorów nadal pozostała w zamku - i mogła ulec zniszczeniu podczas pożaru w pomieszczeniach zamku około połowy lat pięćdziesiątych, o którym informował kolejny kierownik Franciszek Myśliński. W inwentarzu z 1953r. prowadzonym, jak poprzedni, dla wszystkich rodzajów zbiorów razem i bez datowania nabytków, jest zapisanych już 1375 pozycji, pozyskanych w wyniku własnych poszukiwań, drogą darów, a także wreszcie - zakupów. W tym inwentarzu obiekty znane z pierwszych powojennych spisów są opisane, jako pochodzące ze "zbiorów poniemieckich" - co przyczyniło się znowu do zatarcia informacji o rzeczywistej ich proweniencji. Nie wiadomo bowiem, czy chodzi o zbiory Heimatmuseum, czy o zbiory wpływające z terenu do muzeum po 1945r. W 1970r. zbiory muzeum liczyły 2149 pozycji w działach archeologii historyczno - artystycznym, numizmatów, etnografii, przyrody oraz pomocy naukowych , dla których założono odrębne księgi inwentarzowe i wreszcie katalog naukowy.

Obecnie zbiory Muzeum Mazurskiego w Szczytnie obejmują 4263 pozycje inwentarzy działów archeologii, artystyczno - historycznego, etnografii, numizmatów, przyrody i pomocy naukowych. Są to więc, m. in. meble i tkaniny mazurskie, ceramika, sprzęty gospodarstwa domowego, narzędzia tkackie i do obróbki roślin włóknistych, sprzęt gospodarski: do uprawy roli, hodowli zwierząt, rybołówstwa, sprzęt ciesielski; ze zbiorów artystyczno - historycznych - m. in. sztuka (rzeźba, malarstwo) i rzemiosło artystyczne, dokumenty historyczne życia społecznego miasta i regionu, przedwojenne fotografie obiektów i wnętrz zabytkowych, kolekcja kart pocztowych z Mazur. Podkreślić należy, że kolekcja ludowych malowanych kafli mazurskich, około trzydzieści rzeźb sakralnych, bogate zbiory archeologiczne z epoki neolitu, kolekcja geologiczna, prezentowane na ekspozycjach w muzeum w Szczytnie - to przedmioty zabytkowe, o których wiadomo na pewno, że pochodzą z Kreisheimatmuseum in Ortelsburg.

Biblioteka wewnętrzna muzeum , prowadzona również od 1945r. , której inwentarz obejmuje 2100 woluminów , inwentarz czasopism - 855 jednostek inwentarzowych oraz inwentarz starodruków - 124 pozycje, gromadzi literaturę i czasopisma specjalistyczne, związane z charakterem z zbiorów muzeum ze szczególnym uwzględnieniem wydawnictw dotyczących regionu Warmii i Mazur.

Zbiory prezentowane są w całym okresie powojennego funkcjonowania muzeum na wystawach stałych, których tematyką jest w szerokim zakresie kultura materialna Mazurów, historia miasta i najbliższych okolic, przyroda regionu w przeszłości i współcześnie, wzbogacona o elementy ochrony środowiska naturalnego. Dział archeologii udostępniany był dotychczas publiczności okresowo. Miały na to wpływ nie tylko względy konserwatorskie, lecz także problemy aranżacji ekspozycji archeologicznej wymagającej dodatkowych zabezpieczeń i niestandardowego sprzętu wystawienniczego.

Muzeum od wielu lat współpracuje z innymi ośrodkami muzealnymi w Polsce. Dzięki temu społeczność regionu mogła i może nadal na wystawach czasowych tu, na miejscu, zapoznać się ze zbiorami i kolekcjami innych muzeów.

Wystawy czasowe to także okazja do prezentacji działalności lokalnych i regionalnych środowisk, kolekcjonerskich, twórczych - profesjonalnych i amatorskich i innych. Możliwości pod tym względem rozszerzyły się zwłaszcza po 1990r., kiedy powstało szereg stowarzyszeń społecznych, dzięki czemu łatwiej można było identyfikować i obserwować zjawiska, warte uwagi i prezentacji szerszej publiczności - przykładem może tu być piękna wystawa z 1994r. "Zachowane nie tylko w pamięci" - z prywatnych zbiorów członków Towarzystwa przyjaciół Ziemi Wileńsko - Nowogródzkiej. Miała ona szczególne znaczenie, bowiem otworzyła dość hermetyczne środowisko repatriantów z polskich kresów wschodnich - w efekcie zbiory muzeum mogły wzbogacić się o, nieliczne do tej pory, pamiątki tej grupy polskich osadników na terenie byłych Prus Wschodnich. Z drugiej strony nawiązana współpraca na początku lat dziewięćdziesiątych z organizacją byłych mieszkańców miasta i powiatu Szczytno - Kreisgemeinschaft Ortelsburg zaowocowała powiększeniem kolekcji zdjęć miasta sprzed 1945r., które zostały zaprezentowane na wystawie pt. "Miasto, którego nie znamy". Nie miejsce tu jednak, aby wyliczać dziesiątki różnego rodzaju wystaw zmiennych z kolekcji prywatnych i muzealnych oraz z własnych zbiorów, jak również wyliczać kolejne mutacje wystaw stałych.

W przedstawiony na początku podział historii muzeum po 1945r. patrzeć należy także przez pryzmat działalności jego kierowników. Zasługuje bowiem na uwagę fakt, iż do 1990r. osoby kierujące muzeum w Szczytnie były jego jedynymi pracownikami działalności podstawowej. Merytorycznie więc jednoosobowo były odpowiedzialne za gromadzenie, zabezpieczanie, przechowywania, opracowywanie i upowszechnianie zbiorów.

Pierwszym opiekunem zbiorów w Szczytnie została, z tytułem kustosza, Halina Kozikowska. Miała ona do pomocy jedną osobę personelu pomocniczego, zatrudnioną w charakterze woźnego. Po uporządkowaniu pomieszczeń zamku i po wstępnym spisaniu zachowanych zbiorów udostępniła je publicznie już jesienią 1945r. Było to sprzeczne z obowiązującym do 1947r. zakazem uruchamiania muzeów regionalnych. Wiązał się on z koncepcja centralizacji zbiorów z terenu Okręgu Mazurskiego w muzeum w Olsztynie. Uzasadnioną nie mniej jego przesłanką były z reguły niewłaściwe warunki przechowywania ocalałych zbiorów oraz brak wykwalifikowanej kadry, która mogła się nimi zająć w sposób fachowy. W Szczytnie konsekwentna i nieustępliwa postawa organizatora muzeum i pierwszego starosty - Waltera Późnego - Woźniaka uchroniła placówkę przed przejęciem jej zbiorów i likwidacją. Halina Kozikowska zorganizowała przeniesienie siedziby muzeum i jego zbiorów do nowego lokalu w ratuszu i wiosną 1948r. otworzyła tam nowe wystawy. Jej następcą na stanowisku kierownika muzeum od 1949r. został sam były starosta Późny. W tym czasie, prócz niego, w muzeum pracowały już dwie osoby, w tym - jako referendarz - Maria Myślińska. To ona pełniła obowiązki kierownika po aresztowaniu Waltera Późnego w grudniu 1950r. za działalność w PSL Stanisława Mikołajczyka. Po uwolnieniu, odmówiono mu możliwości powrotu do pracy w muzeum. Z lat 1949 - 1950 zachowało się w archiwum placówki sporo materiałów dokumentujących intensywną penetrację terenu w poszukiwaniu obiektów do zbiorów, lub wyprawy do zgłoszonych znalezisk. Podróże te odbywał kierownik na służbowym rowerze.

W 1952r. nowym kierownikiem muzeum został Franciszek Myśliński , wcześniej pracownik referatu kultury Urzędu Powiatowego w Szczytnie. Za jego czasów pojawił się w muzeum pierwszy telefon - w 1952r. oraz maszyna do pisania - w 1953r. Dziennikarz z wykształcenia, był autorem wielu informacji o muzeum w Szczytnie, zamieszczanych w informatorach i przewodnikach po muzeach w Polsce, w prasie regionalnej, a także w wydawnictwach Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Stanowią one dzisiaj w zasadzie jedyne, oprócz materiałów archiwalnych, źródło informacji o muzeum po 1945r. W dokumentacji muzeum zachowało się trochę materiałów dotyczących czasowych wystawek oświatowo - propagandowych, obrazujących osiągnięcia ustroju socjalistycznego w kraju oraz umacniających przyjaźń polsko - radziecką, co w tych czasach należało także do obowiązków muzeum. W związku ze śmiercią Stalina, na mocy zarządzenia Ministra Kultury i Sztuki z 6 marca 1953r. w muzeum wprowadzono całodobowe dyżury nad bezpieczeństwem zbiorów, jak również, wg zalecenia, wzmożono wysiłek "w celu wykonania zadań stojących przed muzeum", a portrety Józefa Stalina przepasano krepą. O czym natychmiast po wykonaniu należało donieść pisemnie ministrowi.

W 1958r. nowym kierownikiem muzeum został Jan Jałoszyński. Nieprzeciętna osobowość, z wykształcenia polonista, potrafił wokół siebie i muzeum zgromadzić wiele interesujących postaci z grona ówczesnej szczycieńskiej inteligencji, z Gustawem Leydingiem jr. na czele. To pozwoliło muzeum inicjować i włączać się w ważne dla miasta i powiatu przedsięwzięcia. Pierwszym z nich był projekt napisania monografii Szczytna i powiatu szczycieńskiego. Na czele komitetu redakcyjnego stanął Jan Jałoszyński, w związku z tym prace nad nią skupiały się w muzeum. Monografia ta wydana została w 1962r. Mimo, iż nie można jej określić publikacją ściśle naukową, na uwagę zasługuje fakt, iż była to pierwsza tego typu monografia na terenie województwa olsztyńskiego.

W 1964r. w muzeum zawiązało się Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Szczycieńskiej (obecnie Towarzystwo Przyjaciół Szczytna) , kierownik muzeum został sekretarzem stowarzyszenia, które do połowy lat siedemdziesiątych miało w muzeum swą siedzibę.

Przy wsparciu stowarzyszenia (głos tzw. czynnika społecznego bardzo ułatwiał negocjacje z władzami) muzeum mogło wówczas podjąć kroki zmierzające do zachowania chałupy mazurskiej przy ul. M. Konopnickiej 16 w Szczytnie. Był to jedyny - z kilku przetrwałych obiektów ludowej architektury dawnej wsi Bartna Strona (włączonej do miasta w 1913r.) - którego restauracja była wówczas możliwa. Obecnie jest to jedyny zachowany obiekt zabudowy najstarszej części miasta.

Za czasów Jałoszyńskiego zrodziła się także w muzeum idea odbudowy zamku krzyżackiego w Szczytnie i przeznaczenie go na siedzibę muzeum.

W 1968r. Jan Jałoszyński odszedł z muzeum. Obowiązki kierownika powierzono Stanisławie Ostaszewskiej, pracującej w muzeum od 1960r., która stanowisko kierownika objęła w 1970r. Tym samym muzeum wkroczyło w nową epokę. W 1962r. weszła w życie pierwsza ustawa, ustawa o ochronie dóbr kultury i o muzeach, normująca status, zadania i działalność muzeów, zwłaszcza w zakresie prowadzenia dokumentacji naukowej zbiorów. Pierwszym więc zadaniem nowego kierownika, historyka z podyplomowymi studiami w dziedzinie etnografii, było zaprowadzenie inwentarzy oraz kart katalogu naukowego zbiorów zgodnie z obowiązującymi przepisami. Nie ujmując niczego z zasług poprzedników, wspomnieć wypada, iż kierowała nimi bardziej intuicja i pasja, niż fachowa wiedza - zajęci bardziej działalnością upowszechnieniową - nie przywiązywali właściwej wagi do problemów opracowania zbiorów. Stąd wcześniej opisywane niejasności zapisów pierwszych prowadzonych w muzeum inwentarzy.

Innym problemem, który zaczęto wówczas sukcesywnie rozwiązywać, było wyposażenie muzeum w sprzęt wystawienniczy. Wcześniej stałe wystawy muzealne prezentowane były w zasadzie bez żadnej oprawy, można powiedzieć, iż żaden sprzęt wystawienniczy nie zakłócał odbioru zgromadzonych w salach reliktów przeszłości regionu. Stanisława Ostaszewska przesła na emeryturę pod koniec 1996 roku, przez kilka lat pracując nadal w randze starszego kustosza.

1 stycznia 1997 roku kierownikiem muzeum została Monika Ostaszewska-Symonowicz.

 

Starszy Kustosz
Monika Ostaszewska-Symonowicz